Phần xét nghiệm là phần dễ. Phần khó là hai người ngồi nói với nhau về kết quả. Và có cách làm nó nhẹ đi.
Cách nhẹ nhất — cùng nghe bác sĩ
- Một buổi có cả hai
- Không ai phải kể lại cho ai
- Thông tin không bị mất hoặc bị hiểu sai
- Và có người có chuyên môn trả lời ngay câu hỏi nảy ra
- Đây là lý do nên đi cùng từ đầu
Mục thứ ba là lợi ích lớn nhất, vì kể lại thì phần quan trọng hay bị mất.
Vì sao kể lại thì hay mất phần quan trọng
- Người kể chỉ nhớ phần làm mình lo nhất
- Bỏ mất phần điều trị được
- Bỏ mất phần khả năng thật
- Nên người nghe hình dung nặng hơn thực tế
- Hoặc nhẹ hơn thực tế
Mục thứ tư là chiều hay gặp hơn, và nó gây phản ứng quá mức không cần thiết.
Nếu kết quả của mình khó nói
- Xin bác sĩ nói giúp
- Đó là việc họ làm được và làm tốt hơn mình
- Họ nói được phần rủi ro thật
- Phần điều trị được
- Và phần cách phòng cho người kia
Mục cuối là phần mình khó nói nhất, và nó là phần người kia cần nhất.
Phần nào là riêng tư, phần nào phải nói
- Phần không ảnh hưởng tới người kia là riêng tư của mình
- Phần có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ của họ thì họ có quyền biết
- Giấu phần đó là việc không nên làm
- Nếu không rõ phần nào thuộc nhóm nào thì hỏi bác sĩ
- Họ trả lời được câu đó rõ ràng
Mục thứ tư là cách gỡ tốt nhất, vì ranh giới đó không phải lúc nào cũng tự thấy được.
Nếu người kia phản ứng mạnh
- Đừng tranh luận ngay trong buổi đó
- Cho cả hai vài ngày
- Rồi hẹn một buổi nói riêng khi đã bình tĩnh
- Phản ứng đầu tiên thường là sợ
- Và sợ thì cần thời gian chứ không cần lý lẽ
Mục cuối là điều đáng nhớ nhất của bài, và nó tránh được rất nhiều lời nói ra rồi hối.
Buổi nói riêng sau vài ngày
- Chọn lúc không ai đang mệt
- Không có mặt người thứ ba
- Bắt đầu bằng việc hỏi người kia đang nghĩ gì
- Không bắt đầu bằng việc giải thích
- Mục thứ ba đổi hẳn cả buổi nói chuyện
Mục thứ tư là chỗ hay làm sai, và giải thích trước thì thành thuyết phục.
Cái nên mang vào buổi đó
- Tờ bác sĩ ghi việc cần làm tiếp
- Phần điều trị được và mất bao lâu
- Phần lựa chọn nếu có
- Không mang tờ xét nghiệm với các con số
- Vì con số không giúp gì trong cuộc nói chuyện đó
Mục cuối là chi tiết đáng dùng, và nó giữ cuộc nói chuyện ở đúng chỗ.
Nếu hai người không đồng ý về việc phải làm
- Xin một buổi nữa với bác sĩ, cả hai cùng nghe
- Đặt câu hỏi của mỗi người
- Xem chỗ khác nhau là khác thông tin hay khác lựa chọn
- Khác thông tin thì bác sĩ gỡ được
- Khác lựa chọn thì phải bàn với nhau
Mục thứ ba là cách phân biệt quan trọng, và nó tháo được phần lớn bế tắc.
Nói gì với gia đình hai bên
- Kết quả là của hai người, không phải của hai gia đình
- Ai nói với ai là quyền của người đó
- Thống nhất trước sẽ nói gì với ai
- Và thống nhất là không ai nói thay ai
- Mục cuối là điều nên nói rõ
Mục cuối là chỗ hay gây tổn thương nhất, và nó tránh được bằng một câu thống nhất trước.
Nếu gia đình đòi biết
- Nói rõ đây là thông tin sức khoẻ riêng
- Nói rằng hai người đã nghe tư vấn và đang làm theo
- Không cần kể chi tiết
- Hai người nên thống nhất cùng một câu trả lời
- Cùng một câu thì không ai bị kẹt giữa
Mục cuối là mẹo thực dụng nhất, và nó bảo vệ cả hai người.
Điều tuyệt đối không nên làm
- Đừng dùng kết quả để trách nhau
- Đừng dùng nó làm lý do trong lúc tranh luận việc khác
- Đừng nói lại cho người thứ ba khi chưa được đồng ý
- Đừng giấu phần ảnh hưởng tới người kia
- Bốn việc đó để lại vết rất lâu
Mục thứ hai là việc dễ xảy ra nhất về sau, và nó phá hỏng cả việc đã làm đúng.
Nếu kết quả là tin tốt cả hai
- Vẫn nghe tư vấn cho đủ
- Vẫn hỏi phần nên làm trước khi có thai
- Vẫn lưu kết quả
- Vì nó là bộ nền cho nhiều năm sau
- Phần lớn cặp rơi vào nhóm này
Mục cuối là điều nên nói để công bằng, vì bài này không nhằm làm ai lo.
Nếu quyết định không cưới nữa
- Đó là quyết định của hai người
- Nhưng đừng để nó là quyết định trong buổi vừa nghe tin
- Nghe đủ tư vấn trước
- Vì nhiều thứ nhẹ hơn mức ban đầu tưởng
- Và phần lớn có cách xử lý
Mục thứ hai là điều em muốn nhấn, và nó là lý do đừng quyết gì trong buổi đầu.
Việc cần làm sau khi có kết quả
- Cùng nghe bác sĩ giải thích, xin họ nói phần khó nói
- Xin tờ ghi việc cần làm tiếp, đừng chỉ mang tờ con số
- Hẹn nhau một buổi nói riêng sau vài ngày
- Thống nhất một câu trả lời chung cho gia đình
- Bắt đầu phần được chỉ định, đừng để trôi
Mục thứ ba là việc ít cặp nào làm, và nó là khoảng cần để mỗi người tiêu hoá thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Cách nào làm việc này nhẹ nhất?
Cùng nghe bác sĩ giải thích trong một buổi có cả hai. Khi đó không ai phải kể lại cho ai, thông tin không bị mất hoặc bị hiểu sai, và có người có chuyên môn trả lời ngay những câu hỏi nảy ra.
Nếu kết quả của mình khó nói thì sao?
Xin bác sĩ nói giúp trong buổi có cả hai. Đó là việc họ làm được và làm tốt hơn mình, vì họ nói được cả phần rủi ro thật, phần điều trị được, và phần cách phòng cho người kia.
Có được giữ riêng kết quả của mình không?
Phần không ảnh hưởng tới người kia thì đó là riêng tư của mình. Nhưng phần có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ của họ thì họ có quyền được biết — và giấu phần đó là việc không nên làm.
Nếu người kia phản ứng mạnh thì làm gì?
Đừng tranh luận ngay trong buổi đó. Cho cả hai vài ngày, rồi hẹn một buổi nói riêng khi đã bình tĩnh. Phản ứng đầu tiên thường là sợ, và sợ thì cần thời gian chứ không cần lý lẽ.