Nhóm tuổi này ít cần khám nhất, và cũng ít khám nhất. Nhưng có ba việc nên làm một lần rồi dùng cả đời.
Vì sao tuổi này khám thưa
- Nguy cơ nhiều bệnh còn thấp
- Nên tầm soát hàng loạt ít hiệu quả
- Và dễ ra chỉ số lệch nhẹ không ý nghĩa
- Phần giá trị nằm ở buổi khám với bác sĩ
- Không ở số lượng xét nghiệm
Mục thứ ba là điều ít ai nói, và nó là lý do làm nhiều ở tuổi này không an tâm hơn.
Nhưng có nhóm khác hẳn
- Người có tiền sử gia đình rõ
- Người có nghề nghiệp tiếp xúc
- Người có bệnh nền từ nhỏ
- Người đang có triệu chứng
- Bốn nhóm đó không theo lịch chung
Mục đầu là nhóm đáng chú ý nhất, và nó có thể làm mốc tầm soát sớm hơn nhiều năm.
Việc thứ nhất — dựng tờ tiền sử gia đình
- Làm khi còn người biết
- Cha mẹ, anh chị em, ông bà
- Ai bệnh gì, phát hiện ở tuổi nào
- Giữ và bổ sung dần
- Đây là việc chỉ làm được lúc còn sớm
Mục cuối là lý do đặt nó ở tuổi này, và nó là thông tin mất dần theo thế hệ.
Việc thứ hai — kiểm lại phần tiêm nhắc
- Hỏi bác sĩ phần nào cần nhắc lại
- Mang sổ tiêm cũ nếu còn
- Nói rõ nghề nghiệp và kế hoạch đi lại
- Nữ nói rõ kế hoạch sinh con
- Bốn thông tin đó đổi hẳn tư vấn
Mục thứ tư là chỗ quan trọng, vì một số phần nên làm trước khi có thai.
Việc thứ ba — bộ chỉ số nền
- Một bộ cơ bản theo chỉ định của bác sĩ
- Để nhiều năm sau còn có cái so
- Vì khi một chỉ số lệch, câu hỏi đầu tiên là vẫn vậy từ trước hay mới đổi
- Có bộ nền thì trả lời được
- Không có thì phải đoán
Mục thứ ba là lý do mạnh nhất, và nó biến một lần khám thành tài sản dùng lâu.
Cái đáng nói với bác sĩ ở tuổi này
- Giấc ngủ
- Căng thẳng và tâm trạng
- Thói quen ăn uống, vận động
- Rượu, thuốc lá, và các chất khác
- Bốn thứ đó ảnh hưởng nhiều năm về sau
Mục thứ hai là phần hay bị bỏ hẳn, và nó là vấn đề phổ biến nhất ở nhóm tuổi này.
Phần tâm trạng đáng được hỏi
- Nó ảnh hưởng tới học, làm và quan hệ
- Và nó điều trị được
- Nhưng người trẻ thường không nói vì nghĩ chỉ là mệt
- Nói ra là bước khó nhất và cũng là bước quyết định
- Bác sĩ có thể hỏi hoặc mình chủ động nói
Mục thứ hai là phần tin tốt, và nó là lý do đáng nói ra sớm.
Thói quen đổi ở tuổi này thì dễ nhất
- Chưa thành bệnh
- Chưa thành nếp mấy chục năm
- Nên đổi một việc bây giờ hơn đổi bốn việc sau này
- Hỏi bác sĩ một việc đáng đổi nhất với mình
- Một việc thì làm được, bốn việc thì thường không
Mục thứ ba là lý do thực dụng, và nó là giá trị lớn nhất của buổi khám ở tuổi này.
Nữ ở tuổi này
- Hỏi bác sĩ phần nào nên bắt đầu theo tuổi
- Nói rõ kế hoạch sinh con nếu có
- Hỏi phần nào nên làm trước khi có thai
- Nói rõ nếu kinh nguyệt bất thường
- Mục cuối không nên bỏ qua
Mục cuối là chỗ hay bị coi là bình thường, và nó có thể có nguyên nhân xử lý được.
Nam ở tuổi này
- Nhóm này đi khám ít nhất
- Và hay bỏ qua triệu chứng lâu nhất
- Hỏi bác sĩ phần nào nên có với mình
- Nói rõ nếu có gì bất thường dù thấy khó nói
- Bác sĩ nghe những chuyện đó mỗi ngày
Mục cuối là điều đáng nhớ, và nó tháo được rào cản lớn nhất của nhóm này.
Dấu hiệu không được bỏ qua
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Hạch sưng kéo dài
- Chảy máu bất thường
- Đau kéo dài không đỡ
- Mệt nhiều không giải thích được
Mục cuối là dấu hiệu dễ bị quy cho công việc, và nó đáng được xem nếu kéo dài.
Trẻ không có nghĩa là không thể
- Một số bệnh nặng có ở người trẻ
- Và ở người trẻ thì hay bị chẩn đoán muộn hơn
- Vì chính người bệnh và cả người khám đều nghĩ khó xảy ra
- Nên dấu hiệu kéo dài thì phải được xem
- Đây là điều nên nói rõ ở nhóm tuổi này
Mục thứ hai là cơ chế thật, và nó là lý do đừng tự loại trừ mình khỏi khả năng đó.
Đừng làm nhiều xét nghiệm để an tâm
- Ở tuổi này thì phần lớn sẽ bình thường
- Nhưng vài chỉ số lệch nhẹ là chuyện thường gặp
- Và mỗi cái lại mở ra một chuỗi
- An tâm tìm theo cách đó thì thường không tìm được
- Hỏi bác sĩ về điều mình đang lo thì hiệu quả hơn
Mục cuối là cách giải quyết đúng, và nó rẻ hơn lẫn nhanh hơn.
Việc cần làm sau khi có kết quả
- Lưu bản kết quả làm bộ nền, chụp ảnh và cất một bản
- Dựng tờ thông tin về mình nếu chưa có
- Hỏi một việc đáng đổi nhất và làm đúng một việc đó
- Ghi mốc lần sau theo chỉ định của bác sĩ
- Bổ sung tờ tiền sử gia đình khi biết thêm
Mục đầu là việc quan trọng nhất ở tuổi này, vì giá trị của nó chỉ hiện ra hai mươi năm sau.
Câu hỏi thường gặp
Tuổi hai mươi có cần khám định kỳ không?
Cần, nhưng thưa hơn nhiều so với nhóm lớn tuổi, và phần giá trị nằm ở buổi khám với bác sĩ hơn là ở số lượng xét nghiệm. Người có tiền sử gia đình rõ hoặc nghề nghiệp có tiếp xúc thì khác.
Ba việc nên làm một lần là gì?
Dựng tờ tiền sử gia đình khi còn người biết, kiểm lại phần tiêm nhắc theo tư vấn của bác sĩ, và có một bộ chỉ số nền để nhiều năm sau còn có cái so.
Vì sao bộ chỉ số nền lại quan trọng?
Vì nhiều năm sau, khi một chỉ số lệch, câu hỏi đầu tiên là nó vẫn vậy từ trước hay mới đổi. Có bộ nền từ lúc trẻ thì trả lời được; không có thì phải đoán.
Dấu hiệu nào ở tuổi này không được bỏ qua?
Sụt cân không rõ nguyên nhân, hạch sưng kéo dài, chảy máu bất thường, đau kéo dài không đỡ, và mệt nhiều không giải thích được. Trẻ không có nghĩa là không thể có bệnh nặng.